1991 - formiranje prve postave: Rastko Lupulovic/gitara, Stevan
Dimitrijevic/bubanj, Vladislav Rac/bas, Oliver Nektarijevic/vokal; prvi
demo snimci
1992 - bendu se prikljucuje Marko Petronijevic/truba; pobeda na POK - u
(Palilulska olimpijada kulture); u junu Oliver odlazi u SAD na godinu
dana 1993 - u junu se Oliver vraca u zemlju i u bend; tokom naredne dve
godine bend gradi status koncertne atrakcije
1995 – ucešce na kompilaciji Mi za mir sa pesmom Sisa; Rastko snima
film Paket aranžman i glumi u predstavama Ateljea 212; Rac svira u
grupi Tornado ptice, ciji ce se demo snimci pojaviti 1998. na kaseti
Prozracno poslepodne (Automatic)
1996 - izlazak vecim delom koncertnog albuma Guarda Toma! (Metropolis
records); jedan od dva studijska snimka sa albuma, pesma Priroda
postaje prvi veliki hit grupe; 10 godina kasnije ova pesma zauzima 48.
mesto na listi 100 najboljih jugoslovenskih pesama svih vremena u
izboru slušalaca Radija B92; u junu, Rastko za ulogu u predstavi U
potpalublju dobija brojna priznanja; sredinom godine odlazi u manastir
Decani, gde se zamonašuje; na njegovo mesto dolazi Ivan Topisirovic,
gitarista Fake Madonna's Underwear
1997 - Oliver pocinje saradnju sa grupom Headstream, sa kojom sledece
godine snima EP Soul Shine
1998 – izlazi album Igracka placka (B92), koji ce biti ocenjen kao
najbolji srpski rok album te godine, kao i celih devedesetih; snimljeni
su video spotovi za pesme S.A.T. ; Right Direction i Proci ce i
njihovo; veliki broj koncerata u okviru turneje Nije ljudski cutati;
Stevan napušta bend; njegovo mesto zauzima Vladan Rajovic, bubnjar
grupe Superstar, nastao posle raspada Fake Madonna's Underwear; Oliver
gostuje u pesmi Švarcvald dab grupe Mravi, objavljenoj na albumu Na
travi (Metropolis); pored toga, zapocinje saradnju sa grupom
Neocekivana sila koja se iznenada pojavljuje i rešava stvar sa kojom
snima albume Neocekivana sila koja se iznenada pojavljuje i rešava
stvar (autorsko izdanje 1999.) i Hard To Dig It! (Indipendant Recording
2000.); Rac svira i u grupi Menson Benson Sextet, a snimci ovog sastava
su objavljeni 2000. na albumu Sharpenin’ The Milestone (Cosmic Sounds)
1999 – ucešce na kompilaciji Korak napred 2 koraka nazad (B92) sa
obradom pesme Manitua mi II Discipline kicme; zbog odsluženja vojnog
roka Vladana tokom jednog dela turneje Nije ljudski cutati zamenjuje
Dejan Utvar, bubnjar Kazne za uši, Del Arno Benda, Partibrejkersa 2000
– izlazi album Become (Free B92); snimljeni su video spotovi za pesme
Righteous, Nightmare i Life; objavljeno remasterizovano izdanje diska
Igracka placka (FreeB92); ucešce na velikoj turneji Rock n'roll za
izbore - izadi na crtu
2001 – grupa se pojavljuje u filmovima Munje i Virtuelna stvarnost; na
soundtracku za film Munje grupa objavljuje pesmu Izlazim; Oliver
gostuje na albumu Gabau! (Metropolis Music Company) grupe Eyesburn u
pesmi Some Free Time; Top odlazi u SAD; razlaz grupe
2002 – CD reizdanje albuma Guarda Toma! (Metropolis records); Oliver
ponovo odlazi u SAD
2003 - formiranje nove postave: Oliver Nektarijevic/vokal, Vladan
Rajovic/bubanj, Nenad Pejovic/gitara, nekadašnji clan grupa Tornado
ptice i Headstream, Nikola Novakovic/gitara i Branislav Dragovic/bas,
clan grupe Samostalni referenti; prvi demo snimci nove postave
2004 – obnavljanje koncertne aktivnosti u kojoj se izdvajaju nastupi na
15. rodendanu B92, klubu Akademija i Festivalima Exit i Nisomnia; Nenad
gostuje na albumima Unrest i Stills (Breathe records) grupe Ventolin
2005 – objavljen album Prekidi stvarnosti (PGP RTS), koji u izboru
kriticara web magazina Popboks biva proglašen za najbolji album te
godine; uradeni su video spotovi za pesme Kad oživimo, Ton po ton i
Najsvetliji dan; saradnja sa kompozitorom klasicne muzike Irenom
Popovic na BELEF-u u okviru ciklusa So You Want To Be A Rock And Roll
Star; grupi se prikljucuje Zerkman/truba, nekadašnji clan grupa
Disciplina kicme i Bukvar Bukvar
2006 - koncertna promocija albuma; izdvaja se koncert na Main stage-u
festivala Exit, a koncert u zrenjaninskom klubu Zeleno zvono biva
proglašen za najbolji klupski nastup te godine; Zerkman, Vladan i
Branislav paralelno sviraju u klupskom džez triju Zerkman Big Bang
trio; ucešce u rok operi/performansu Mozart…Luster…Lustig
2007 – grupu napuštaju Nikola Novakovic i Zerkman; umesto Nikole, grupi
se prikljucuje Janko Mostarlic, clan grupe Figlio di putana
2008 – objavljen DVD Prekid stvarnosti u Domu omladine BGD 28 04 2006;
sa njega je izdvojen video spot za pesmu Šafl; novi studijski album
"Deveti život" izašao u oktobru 2008. godine.
Realizam (termin potiče iz latinskog jezika res – stvar, realis
– stvaran, predmetan) je višeznačan pojam koji se javlja u umetnosti,
književnosti, slikarstvu,
filozofiji.
Kao književnoistorijski tipološki pojam označava:
književni i umetnički pravac koji nastoji da stvarnost
prikazuje verno, bez strasti, objektivno i bezlično,
stilsku formaciju, odnosno književnoistorijsku celinu
kao nadindividualno i nadnacionalno stilsko jedinstvo,
književnu epohu u kojoj dominira pravac realizma između
tridesetih i devedesetih godina 19. veka.
Kao vanvremena kategorija, realizam
označava:
književni metod, (kompleks postupaka, izražajnih
sredstava i umetničkih afiniteta), koji se javlja u svim književnostima od
antike
do danas. Realistički metod označava književnost koja prikazuje stvarnost
kakva jeste, ali i kakva je moguća prema zakonu verovatnoće i nužnosti,
odnosno književnost koja je uverljiva u odnosu prema objektivnoj
stvarnosti.
Nastanak pojma i širenje značenja
Termin realizam se najpre javlja u filozofiji
18. veka, dok se na književnost primenjuje tek od 19. veka. Šiler i Fridrih
Šlegel među prvima su upotrebili ovaj pojam. Govoreći o «realizmu u pesništvu»
ovim pojmom označavaju suprotnost idealizmu.
U francuskoj kritici pojam realizam
susrećemo u jednom članku časopisa »Mercure francais« iz 1826.
godine. Međutim, značenje književne škole ili pravca u Francuskoj zadobija tek
u raspravama koje su se vodile oko Kurbeovih slika, i posebno zahvaljujući
člancima Šanflerija objavljenim u njegovoj knjizi Realizam (La Realisme, 1857).
U anglosaksonskim književnostima termin realizam se javlja od pedesetih godina
19. veka, mada pokreta pod tim nazivom nema sve do osamdesetih godina 19.v. U
nemačkoj književnoj kritici javlja se termin poetski realizam u značenju
suprotnom od onog koje je realizmu pridavala francuska kritika. U Italiji se
osamdesetih godina 19. veka javlja realizam pod nazivom verizam. Pisarev svojim
delom Realisti (1864) uvodi pojam realizam u rusku književnu kritiku, s tim što
kod njega to još uvek nije književnoistorijski termin već oznaka za idejni stav
dela ruske inteligencije. Pojam realizam uvodi u srpsku književnu kritiku Svetozar Marković
(Pevanje i mišljenje, 1868; Realnost u poeziji 1870). Šenoa je prvi upotrebio
ovaj pojam u Hrvatskoj sedamdesetih godina 19. veka, u kojoj se kao pravac
realizam formirao tek početkom osamdesetih 19.v.
Početkom tridesetih godina sovjetska
nauka o književnosti je usvojila tipologiju metoda koje se u istoriji smenjuju.
Utvrđuje se da je realistički metod prisutan u zapadnoevropskoj književnosti od
Ilijade
i Odiseje
do pisaca dvadesetog veka. U teorijskim raspravama se govori o «antičkom
realizmu», «realizmu u srednjovekovnoj književnosti», «realizmu renesanse»,
«prosvetiteljskom realizmu», «romantičnom realizmu», «magičnom realizmu». U
usvojenoj sovjetskoj tipologiji metoda realizam je suprotstavljen modernizmu u
savremenoj književnosti. Međutim, francuski marksist Rože Garodi
u svojoj knjizi Realizam bez obala primenjuje pojam realizam i na modernu
književnost (dela Kafke
i dr.) Za Eriha Auerbaha,
(Mimezis,1946) pojam realizam je vanvremenska i neistorijska kategorija.
Postepeno širenje značenja pojma
iziskivalo je da se uvek tačno odredi u kom značenju je termin «realizam»
upotrebljen.
Poetička obeležja evropskog realizma
Realistički metod prisutan je od
antike do danas. U osnovi ovog pojma je antički mimezis u značenju podražavanja
stvarnosti. Tridesetih godina 19. v. realistički metod postaje dominantan u
zapadnoevropskoj književnosti. Prevladavanje realističkog metoda dovodi
postepeno do izgrađivanja književnog pravca (Dragiša Živković
koristi ovaj pojam u svojoj periodizaciji) realizma, odnosno stilske formacije
(pojam koji uvodi Aleksandar Flaker
i kojim se precizira značenje književnog pravca) realizma. Namera realističkih
pisaca 19. v. nije puko podražavanje i prenošenje stvarnosti. Oni književnosti
pridaju novu funkciju – gnoseološku, spoznavanja društvenih odnosa. Ta funkcija
je u svojoj suštini društveno-analitička. Dovodeći u uzajamne odnose likove
koji su socijalno-psihološki motivisani, realistički pisac podvrgava analizi
posebne tipove društvenog ponašanja pružajući umetničkim sredstvima čitaocu
spoznaju društvenih odnosa.
Stilska formacija je književnoistorijski
pojam koji uvodi Aleksandar Flaker, označavajući istorijski nastalo
nadindividualno i nadnacionalno stilsko jedinstvo. Utvrđivanje odlika stilske
formacije realizma postiže se stilskom interpretacijom srodnih književnih dela,
a ne na osnovu programskih samoodređenja književnih pokreta ili škola. Stilsku
formaciju realizma čine one zajedničke osobine koje povezuju nesporna
realistička dela nastala sredinom 19. veka, one zajedničke crte koje
razgraničavaju realizam od stilske formacije romantizma, i od onih
književnoistorijskih pojava koje se unutar stilske formacije realizma razvijaju
i označavaju početak njegove dezintegracije, odnosno raspadanja, a koje se
obeležavaju opštim terminom – modernizam.
Za razliku od romantizma u realizmu
prozni književni oblici ostvaruju dominaciju – roman, pripovetka, novela.
Fabula je podređena temeljnom postupku realizma – otkrivanju likova. Fabula se
oblikuje tako da se lik podjednako prikaže i osvetli i kao društveno, i
psihološko i intelektualno biće. Svojstvene su joj socijalno-psihološke
motivacije. Ističe se čovekova uslovljenost društvenom i prirodnom sredinom.
Deskriptivnost (opisi pejzaža, enterijera, portreta, karaktera, sredine,
atmosfere) u realizmu je u funkciji socijalno-psihološke karakterizacije. Odlikuje
se fotografskom preciznošću i detaljnošću. Česti su primeri metaforičke
karakterizacije kada se opisom ambijenta predočavaju karakterne osobine ili
psihološko stanje junaka. Realisti stvaraju reprezentativne književne likove -
Ežen de Rastinjak (Balzak),
Ema Bovari (Flober),
Žilijen (Stendal), Ana Karenjina (Tolstoj).
Realistički likovi nisu nosioci samo jedne karakterne osobine, već niza
različitih, često iznenađujućih osobina. Oni nisu jednodimenzionalni, već
reljefni i višedimenzionalni. Realistički oblikovani lik je promenljiv i
prikazan u svom razvoju. Fabula se često i zasniva na praćenju promena kroz
koje realistički lik u odnosima sa drugim ljudima prolazi. U skladu sa
socijalno-psihološkim motivacijama likovi otkrivaju različite osobine u
interakciji sa drugim likovima. Realizam je razvio teoriju o tipičnosti i
načelu tipizacije i individualizacije, kao i načelo uverljivosti likova. Prema
načelu tipičnosti realistički likovi su predstavnici svoga vremena, određenog prostora
i društvene grupe. Realistički lik mora biti uverljiv, da podseća na stvarnog
čoveka i u isto vreme individualizovan, poseban, različit od drugih.
Realistički pripovedač se razlikuje od romantičara u težnji da se distancira od
stvaranih likova, od sveta književnog dela, nastojeći da pripoveda objektivno.
Realista izbegava da komentariše postupke svojih junaka. Zato preovladava forma
pripovedanja u trećem licu, on-forma. Čak i kada je pripovedač prisutan u prvom
licu, ja-forma, objektivnost se postiže zaklanjanjem pripovedača iza uloge
tobožnjeg priređivača pronađenog rukopisa (pseudo-dokumentarna tehnika) ili
tehnikom skaza (uvođenje junaka pripovedača koji okupljenima priča o događajima
u kojima je učestvovao ili je bio svedok). Jezik pisca i likova se razlikuje.
Pribegavaju diferenciranju jezika svojih likova, uvode se žargonizmi,
dijalekti, sociolekti... Jezik postaje sredstvo karakterizacije i
individualizacije likova.
Pojava realizma se često dovodi u
vezu sa usponom građanske klase. U to vreme cilj književnog stvaranja postaje
spoznaja zakona društvenih odnosa. Književnost zadobija funkciju spoznavanja,
suštinski društveno-analitičku, pa prema tome i kritičku. Takva ambicija pisaca
podstaknuta je razvojem pozitivizma u nauci, i materijalizma u filozofiji.
Analitičnost i kritičnost doprinose razvoju humorističnih i satiričnih žanrova.
Realističko delo nastoji da prikaže društvenu stvarnost sa svim vrlinama i
manama, sa klasnim antagonizmom, moralnim osobenostima i psihološkim
karakteristikama. U tom svom nastojanju zahvata sve društvene slojeve i
društvene grupe.
Razvojne faze realizma
U stilskoj formaciji realizma u
razvijenim književnostima mogu se izdvojiti posebne razvojne faze: rani
realizam, tridesetih godina 19. v. (Balzak),
Stendal, Dikens,
Gogolj),
razvijeni realizam, pedesete i šezdesete godine 19. v. (braća Gonkur, Flober,
Dode, Takeri,
Turgenjev, Gončarov, Keler) visoki realizam, (Dostojevski, Tolstoj),
posle čega nastupa opadanje, odnosno dezintegracija realizma. Dezintegracija
realizma se ogleda u narušavanju ravnoteže između socijalnog, psihološkog i
intelektualnog sadržaja; u naglašenoj psihologizaciji likova, unošenju izrazito
simboličkih vrednosti, nefunkcionalnosti opisa. To je period sedamdesetih i
osamdesetih godina 19. veka u razvijenim zapadnoevropskim književnostima kada
se razvijaju naturalistički i impresionistički oblici uz trajanje realističkih
oblika.
